Hakkında


Ülke
Türkiye
Bölge
Karadeniz Bölgesi
İl

Yüzölçümü
5,690 km2 (2,2 mi2)
Rakım

Nufüs321.913
Posta kodu
05xxx
Alan kodu
(+90) 358
Plaka kodu
05


Amasya, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde bulunan bir ildir. Merkezi Amasya'dır.Bölümü Orta Karadeniz'dir.

İl Nüfusu: 337.508'dir. Bu nüfusun %72,2'si şehirlerde yaşamaktadır. (2018). İlin yüzölçümü 5628 m²'dir[3]. İlde km²'ye 60 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 79'dur.) İl merkezinin denizden yüksekliği: 400 m.'dir.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 8 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve ayrıca 372 köyü vardır.

Amasya'nın bilinen ilk adı "Amaseia"'dır. Bu isim dünyanın ilk coğrafyacısı olarak bilenen Strabon tarafından verilmiştir. "Amaseia" amozonlardaki yaşayan halkın kraliçelerine verdikleri isimdir.


Tarihi

Tarih Kitaplarında Amasya İçin Kullanılan İsimler


MEDINETÜ’L-HÜKEMÂ:

 “Akıl erbabının ve hükûmet edenlerin şehri” demektir. Bu isim coğrafya gibi mühim bir bilim dalında meşhur olmuş Strabon ve sonrasında “Kommen Hânedânı” gibi bir imparator sülâlesinin varlığından dolayı bu şekilde isimlendirilmiştir.  

BAĞDÂDÜ’R-RÛM:

  Rum diyarının yani “Anadolu şehirlerinin Bağdat‘ı” demektir. Bu isim üç yönden uygun düşmektedir: 1-Irak bölgesinde Bağdat, İslam alimleri merkezi olduğu gibi Anadolu’da Amasya da alimlerin yetiştiği merkez olmuştur. 2-Irak’ta Bağdat, Dicle nehrinin iki sahili üzerinde bina edilmiş olduğu gibi Anadolu’da da Amasya Yeşilırmak’ın iki yakası üzerinde inşa edilmiştir. 3-Bağdat şehri, hilafetin önemli bir merkezi olduğu gibi Amasya’da o zaman büyük bir idari merkez olmuştur.  

RÛMIYYE-I SUĞRÂ:

  “Küçük Roma” demektir. Avrupa‘da, Roma şehri Hıristiyanlık âleminde hükümet merkezi olduğu gibi Anadolu‘da Amasya Pont, Kapadokya bölgesinden müteşekkil bir eyalet ve Hıristiyanlık merkezi olmuştur.  

ERMENIYYE-I KÜBRÂ:

  “Büyük Armanyak şehri” demektir. İlk asırlarda Pont hükûmeti merkezi Amasya idi. Romalılar, Kapadokya Pont bölgesini istilâ ettikleri zaman bu iki bölgeyi birleştirip Amasya’yı eyalet merkezi yapmalarından sonra bu eyalete genel olarak “Armanyak” adını vermişler idi. İslam döneminde fetholunduğu zaman bu eyâlet ismi Amasya’ya nisbetle şöhret bulmuş ve bu yönüyle bu isim verilmiştir.  

HISNÜ’L-MIR’AT:

  “Ayna kalesi, Aynalı hisâr” demektir. Amasya kuzeyinde yapılmış kale bedeninde düz ve yalçın mağaralar bu isimlendirmeye konu olduğu muhtemeldir. Bu mağaralardan birine bugün “Aynalı Mağara” denmesi, bu ihtimali kuvvetlendirmektedir.  

KUBBETÜ’L-ULEMÂ - TÜRBETÜ’L-EVLIYÂ :

  Alimlerin merkezi ve  evliyânın toplandığı ve defnedildikleri yer demektir. Amasya, pek çok alimin bulunduğu ve büyük evliyânın feyizlerine mazhar olduğu bir şehir olması, bu vasıflarla anılmasına neden olmuştur.  

DÂRÜ’N-NASR:

 “Nusret ve zaferin hânesi, merkezi” demektir. Amasya; Selçuklu ve Osmanlı’nın büyük sultanlarından Sultân I.Mes’ûd ve Sultân I. (Çelebi) Mehmed Hân’ın saltanat merkezi olduğu tarihi kaynaklardan anlaşılmaktadır.  

DÂRÜ’L-İZZ:

  “İzzet ve sa’âdetin hânesi, merkezi” demektir. Bu ünvân, şehzadelerin idare merkezi olan beldeler için kullanılır. Amasya, Selçuklu ve Osmanlı şehzadelerinden pek çoğunun ikamet ettiği mekan ve valilik yaptıkları belde olmuştur.  

DÂRÜ’L-FÜTÛH:

  “Fetihlerin mazharı dimekdir.” Amasya Sancağı, Osmanlı saltanatının doğu Anadolu‘daki büyük fetihlerinden veya alimler ve meşayihin ilim ve ameldeki ilahi fetihlere ulaşmış olmalarından dolayı bu şekilde de isimlendirilmiştir.  

KASRÜ’S-SELÂTÎN:

  “Padişahların köşkü, ikamet yerleri” demektir. Bu isim de yine Selçuklu ve Osmanlı sultanlarının bu şehirde bulunmuş olmalarına atfen bu şekilde isimlendirilmiştir.


Yapılan arkeolojik araştırma ve bulgulara göre Amasya'da ilk yerleşme MÖ 4000 yıllarında başlayıp Hitit, Frig, Kimmer, İskit, Lidya, Pers, Hellen, Pontus, Roma, Bizans, Danişmend, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde de kesintisiz olarak devam etmiştir.

Pontuslar (MÖ 333 - MÖ 26) tarafından yapılan Kral Kaya Mezarları, günümüze kadar ulaşarak kentin anıt eserleri arasına girmiştir.

700 yıl Bizans egemenliğinde kalan Amasya, Melik Ahmet Danişmend Gazi tarafından 1075 yılında fethedilerek bu kentte ilk Türk - İslam Egemenliği kurulmuştur.

Osmanlı Anadoluda Türklerin ilk şehir hayatına geçiş yaptıkları yerlerden birisi de Amasya olup öz be öz Türk oymaklarının Amasya ve civarında yerleşmiş olması, korunaklı bir yapıya sahip olması nedenleri ile Osmanlı Şehzadelerinin Amasyada yetiştirilmesi uygun bulunmuştur. Bu Sebeplerledir Şehzade Çelebi Mehmet Timur nedeni ile dağılan Anadolu birliğini Amasya ve civarındaki Türkmenlerden sağladığı güçle tekrar sağlamıştır. .

Şehzade Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, Şehzade Murat (II), Şehzade Ahmet Çelebi, Şehzade Mehmet (II), Şehzade Alâeddin, Şehzade Bayezid (II), Şehzade Ahmet, Şehzade Murat, Şehzade Mustafa, Şehzade Bayezid ve Şehzade Murad (III) çeşitli tarihlerde Amasya'da Valilik yapmışlardır.

Bu dönemde kentte birçok ilim admı yetişip saray, çeşme, medrese, cami, türbe v.b. kalıcı eserlerle, şehir bir kültür merkezi olarak tarihteki yerini almıştır.

Tarihin akışı içerisinde önemli roller üstlenen Amasya, Kurtuluş Savaşı sırasında yine ön plana çıkmış, Kurtuluş mücadelesinin planları bu kentte hazırlanmıştır.

Fotoğraflar

Sizin için seçtiğimiz Amasya iline ait görüntüler

  • Amasya Merkez Resmi

    Amasya

    Amasya Merkez
Harita
pin_drop

Amasya

40.65 , 35.8333